Горазд Коцијанчич: Жижек и теологијата

kvsz

Прашање: Во својата работна соба го преведувате Новиот Завет и во еден момент слушате ѕвонење на вратата. Вашата сопруга отвора и после неколку мига Ве повикува да дојдете бидејќи „трговски патник“ продава некои книги, коишто можеби ќе Ве интересираат. Одите и пред вратата го гледате Славој Жижек, кој во рацете држи неколку примероци од својата книга The Monstrosity of Christ и веднаш, логореично, како што само тој умее, Ве убедува да ја купите. Дали би ја купиле?

Горазд Коцијанчич: Најпрвин би се претставил и би го повикал на кафе, бидејќи тоа би било големо изненадување. Имено, иако живееме во ист град, и покрај тоа што имам напишано неколку мошне критички текстови во љубљанското лакановство (на кои никогаш не добив одговор), со Жижек сѐ уште се немам лично сретнато. Очигледно за такво нешто, ниту тој, ниту јас, немаме некаква вистинска потреба. Потоа би му објаснил дека книгата веќе ја купив, та дури за неа ја напишав и расправата „Дионисиј во фуснотите“, која е објавена во зборникот трудови на симпосионот за Дионисиј Ареопагит, што го организирав во 2012 година.

Доколку би ме прашал какво е моето мислење за книгата, учтиво би му објаснил, дека според моето мислење, голем проблем е тоа што во последно време многу пишува за Христијанството, та дури и дека се смета себе си за вистински толкувач на христијанската теологија, а во суштина, нема поим од историјата на христијанската мисла. Ако инсистира да му ги докажам моите тврдења, би му покажал дека во книгата, на пр. тврди дека Божјото име „Јахве“, според него е плурал (веројатно мислел на „Елохим“), дека од вицот во 112-то напоменување очигледно не му е баш презентна новозаветната перикопа за прељубницата, во која Евреите не сакале да го каменуваат Исус, туку прељубницата, дека во неговите површни хегелијански карактеристики за трите христијански вероисповеди не држи практично ништо.

Што се однесува на христијанскиот Исток, на пр. симптоматично е неговото паушално поврзување на Православието единствено со Словените (стр. 23); за христијанскиот Исток, по прашањето за filioque, наводно е карактеристична „перспективата на монархијата на Отецот како единствен источник на трите божествени ипостаси (Отецот, Синот, Светиот Дух)“; та, читателот се прашува – каде во патристичката книжевност Отецот е определен како источник на самиот себе си?!

И друго, што всушност е многу важно, би му приговорил дека во таа негова книга, а се разбира и во други текстови, не се гледа било какво разбирање на двомилениумското христијанско искуство. Неговите церебрални, концептуални хегелијанско-атеистички (и тоа веќе е contradictio in adjecto, Хегел никако не бил атеист, туку попрво, како неговиот Спиноза, бил „пијан од Бога“), имено конструкции, му го замаглуваат погледот на она што е битно во Христијанството: сферата на спасението, атмосферата на благодатта и новото искуство од односот со Бога – „гледај, сѐ постана ново“ (ιδού γέγονε καινά τά πάντα, 2Кор. 5, 17), и се разбира, на животната, аскетската, литургиската и молитвената пракса, којашто за Христијаните има еминентно онтолошко значење.

Не знам што би одговорил Жижек на тоа. Веројатно одговорот би бил долг, во него би имало многу приказни, вицеви и духовити обрти. Ниту јас, а ниту тој, на крајот не би знаеле од каде почнал. Се надевам дека разговорот, сепак, би завршил пријатно и би се разделиле без лутење. И во мислењето треба да научиме љубезно да живееме со другите, коишто ни се странци. Ние Христијаните немаме од што да се плашиме. Дури и современите обиди за атеистичка колонизација на Христијанството (Бадију, Агамбен, Нанси, Жижек и т.н.), работат само за нас: „едни, додуша, од завист и кавга го проповедаат Христа, а други, од добра воља. Така едни од пркос го објавуваат Христа, со нечиста намера… И што тогаш? Едно нешто има важност. Неискрено или вистински, Христос се проповеда. Тоа ме радува и уште повеќе ќе ме радува“ (Флп. 1. 15, 18).

Горазд Коцијанчич (1964), извесен словенечки философ, преведувач, полиглот и поет.

Извесен по тоа што го има преведено севкупниот опус на Платон на словенечки. Ги преведувал и Дионисиј Ареопагит, Мелитон Срадски, Ориген, Максим Исповедник, Соловјев, Рилке, Ниче, Јанарас и мноштво други древни и современи автори. Учествувал во преводот на Новиот Завет на стандарден словенечки јазик.

Самиот напишал бројни трудови, есеи и расправи. Неговиот философски систем го вообличува во книгите, коишто ги изложуваат неговите фундаментални учења: Razbitje – sedem radikalnih esejev (2009), Erotika, politika itn. – trije poskusi o duši (2011)… Објавил и неколку збирки поезија. Неговите дела се преведувани на повеќе јазици, а неговата библиографија брои околу 370 единици.

превод: ст. Д.

од: интервјуто на Горазд Коцијанчич за „Православље“, бр. 1102