Епископ стобиски Давид: Здравиот атеизам е подобар од болниот теизам!

%d0%bf%d0%bb%d1%83%d1%81%d0%b8%d0%bd%d1%84%d0%be-02-11-2016

Се добива впечаток дека во нашето општество сѐ уште провејува таков конзервативен пристап, кој не ретко прожектира црно-бела слика во однос на философијата, која секој човек има право да ја избере за сопствен стил на постоење. Како метастаза од поларизацијата на вредностите, карактеристична за времето на еднопартизмот, посочениот малиген конзервативизам, се чини, лесно може да се идентификува со малограѓанштина, која ја надминува онаа од пословичните губернии на Чехов.

Конкретно, станува збор за следново! Една проста дефиниција го одредува атеизмот како: „теорија која поддржува одрекување на постоењето на Бога“ (A. Lalande). Но, дали е тоа единствената можна одредба? Луѓето, кои до неодамна го одрекуваа постоењето на Бога, тогашниот идеолошки пристап сега си го заменуваат со друг, т.е., заради политичка мода ги жигосуваат атеистите. Така пројавуваат отсуство на свест дека посоченото жигосување не е автентичен дискурс за било која верска припадност, или, барем, не би требало да биде. Оттука, горепосочената одредба за атеизмот не е единствената можна, и денес таа не е кадарна да ја покрие разноликоста на облиците на атеизмот, ниту областите во кои овој феномен се изразува. Атеизмот денес не се затвора исклучиво во ставање на верата под сомнеж. Тој се распространува низ многу рамништа на културата, философијата, уметноста, етиката, науката, економијата, политиката.

Раѓањето на атеизмот на Западот, како причина ја имаше схоластичката, антропоморфна претстава за Бога, според која сѐ што е човекот, истото тоа е и Бог, само во суперлатив. Реагирајќи на римокатоличкиов схоластицизам, Фоербах истакнува дека теологијата не е ништо друго освен идеализирана антропологија, иако самиот вели дека не е атеист. Но, спротивно на схоластицизмот, согласно на православната, одрекувачка теологија, поради која атеизмот и не се роди на Истокот, Бог е неспознатлив според неговата трансцедентна суштина. Следствено, човекот може да знае само што Бог не е! На пр., не е неправда!

Денес, очигледно, околностите се менуваат. Почнуваме да се грижиме за заедничката иднина и сопостоење! Дојдено е времето за промена и на агресивниот конзервативизам, преку неопходниот дијалог помеѓу теологијата и атеизмот. Нешто што досега, кај нас, впечатливо недостасуваше! Оти ако отсуствува дијалогот, тоа би значело апсолутно вртење на човекот кон внатре, кон самиот себе, со цел „непријателот“ да остане надвор. Бездруго, тоа не претставува одлика ниту на православната теологија, ниту на атеизмот. Дијалогот, од аспект на социологиите на култура, на религија, содржи методолошки начела, кои подразбираат типолошко расудување. Терминот „атеист“, треба да се разгледува низ типолошките аспекти, кои во вид земаат време, место, теологија, философија, идеологија и други можни околности. Атеистот од времето на Ленин не е идентичен со денешниот.

Следствено, толкувањето на терминот „атеист“, лесно може да заврши во безизлез, ако се изуми дека постојат многуте перспективи, врз основа на кои може да се толкува. Мачно е, и непотребно, нештата да се ставаат во калап. За различните пристапи, атеист може да биде и оној, кој прифаќа постоење на одандестрано битие, но одбива да го види како личност. Атеист може да биде и оној, кој не го одрекува постоењето на Бога, но смета дека тоа нема никаква улога во историјата. Од опкружувањето, пак, сведоци сме дека атеист е и оној, кој го отфрлил постоењето Божјо, но ги издигнал партиските убедувања на рамниште на верска посветеност и натоварен со фанатизам ги почитува со религиско благочестие, па организацијата/партијата ја идентификува со религија. Атеизмот, како и теизмот, може да биде и мода, која човекот ја прифаќа без да знае зошто. Затоа произволното дефинирање на атеизмот, доведува до опасност од ненаучен пристап.

Следствено, неопходно е нештата да се согледуваат, рековме, во контекст на типолошкиот аспект. Иако самите не се сметаа, мнозина беа прогласувани за атеисти: Декарт, Спиноза, Лајбниц, Јасперс… а, ако сакате, дури и самиот Господ Христос беше обвинет од синедрионот дека „хули на Бога“ (Матеј 26. 65). Оттука е разбирливо, колку лесно некој може да биде оквалификуван како „атеист“, само ако одбие да ги прифати наметнатите обрасци, наметнати првенствено од страна на дел од понискиот клир, кој заради лична полза креира измислици, што немаат автентична теолошка основа.

Како прв чекор кон промената, неопходно е да се појми дека особен вид на неопримитивизам претставува поистоветувањето на теологијата или атеизмот со партиските убедувања. Отсуство на елементарна култура е квалификувањето на едните како „комуњари“, односно атеисти, или, пак, на другите, на пр., водачите на спротивставената опција, како теисти, кои небаре го имаат Бога в џеб и прават со него што сакаат.

И, се разбира, неопходно е да се направи разлика помеѓу атеизам и антитеизам! Антитеизмот е свирепо богоборство, излишна крајност, нечовештина, додека атеизмот може да биде и здрава појава, тогаш кога претставува отфрлање на погрешната претстава за Бога, која, рековме, возможно е да ја сервира и дел од понискиот клир, заради тезгарошки причини. Од друга страна, атеизмот е нездрава објава, кога се темели исклучиво на антирелигиозна настроеност, која има за цел да го убие човековиот порив за испитување.

Затоа, пак, здравиот атеизам е подобар од болниот теизам. Никој и никогаш не ѝ наштетил на теологијата толку многу, колку болниот теизам, кој ја претставува карикатурата на верата, но не и самата вера!

– – –

Извор: http://plusinfo.mk/mislenje/2008/zdraviot-ateizam-e-podobar-od-bolniot-teizam